Zijn we gelukkiger met minder spullen?

25 mei 2020
‘Ontspullen’ is erg hip: opruimgoeroes als Marie Kondo willen ons doen geloven dat we gelukkiger zijn met minder spullen rondom ons. Maar klopt dat ook? En zijn we dankzij de coronacrisis gaan beseffen dat we het met minder kunnen stellen? Socioloog Walter Weyns (UA) relativeert: “Ik vrees dat we binnenkort weer massaal aan het shoppen slaan.”

De rijen aan de containerparken onlangs spraken boekdelen: tijdens de lockdown zijn veel mensen hun kot beginnen op te ruimen. Omdat een leven met minder spullen je blij maakt, zo wordt verteld. Omdat het rust geeft in je hoofd. Maar klopt dat ook?

Hang naar het eenvoudige

Volgens Walter Weyns gaat het idee dat we teveel hebben al eeuwenlang mee. “De ‘hang naar eenvoud’ is zo oud als de mensheid zelf", vertelde hij in De Wereld van Sofie. "Kijk maar naar kluizenaars die zich terugtrokken in de woestijn. Of paters en nonnen in een abdij: het hele kloosterleven is gebaseerd op de idee dat de samenleving te ijdel is, en dat je je daarvan moet afkeren.”

Slaaf van je spullen

Er zijn in de cultuurgeschiedenis ook heel wat voorbeelden van groepen mensen die zich ontdeden van spullen. Het bekendste is het ‘Vreugdevuur van de ijdelheden’, in gang gestoken door boeteprediker Savonarola in Firenze aan het eind van de 15e eeuw. “Hij riep de mensen op om zich te ontdoen van alles wat hen afhield van de noodzakelijkheden van het zuivere leven. Ze stapelden hun spullen op in het midden van het plein en alles werd verbrand.”

Eigenlijk is het hele modernisme een poging geweest om het verleden af te schudden. “Mensen als architect Adolf Loos, die elk ornament een misdaad vond. Of de futuristen die begin 20ste eeuw alle musea wilden afbreken en de muffe, versteende, zielloos geworden dingen verwijderen. Dat gebeurde allemaal vanuit hetzelfde idee: we mogen niet de slaaf zijn van onze eigen spullen, want voor je ’t weet dirigeren zij ons in plaats van omgekeerd.”

Wat moeten we wél houden?

Welke dingen zijn dan wél van belang? Welke spullen zijn waardevol genoeg om te behouden? “Dat moet je voor jezelf uitmaken. Maar ik zie de afgelopen 150 jaar wel een verschuiving in het belang van dingen die betekenis hebben naar dingen die een functie hebben”, zegt Weyns. “Dingen die betekenis hebben, diénen niet per se ergens toe. Terwijl we ons almaar meer omringen met dingen die een functie hebben en verder geen betekenis."

“Vandaar ook de oproep van opruimgoeroes als Marie Kondo: omring je met dingen die je ràken, die iets bij je opwekken. Want als je emotioneel getroffen wordt door een object, opent het je verbeelding en dat is het mooiste wat er is.”

Lees ook:

Radio 1 Select