Zou Vlaanderen op eigen houtje kunnen versoepelen?

26 april 2021
© Benoit Doppagne (Belga)
Jan Jambon wil in Vlaanderen sneller kunnen versoepelen als Brussel of Wallonië achterblijft met vaccineren. Dat gaf hij aan in 'De Zevende Dag'. Maar kan dat juridsch? Patricia Popelier, professor grondwettelijk recht aan de universiteit van Antwerpen, en Ivan De Vadder reageren.

Kan Vlaanderen zomaar op eigen houtje de coronamaatregelen? Daarvoor moeten we kijken naar bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de Vlaamse overheid. Er zijn heel wat exclusieve bevoegdheden, waar het andere niveau niet aan kan raken zegt Patricia Popelier, professor grondwettelijk recht aan de universiteit van Antwerpen in 'De Wereld Vandaag'.

Over federale bevoegdheden zoals de avondklok, het samenscholingsverbod en de opening van de horeca en de winkels heeft Vlaanderen bijvoorbeeld niets te zeggen. Maar de gemeenschappen hebben dan weer alles te zeggen over bijvoorbeeld onderwijs en cultuur. Vlaanderen zou dus kunnen beslissen om de cultuurhuizen weer te openen, maar dat kan niet zonder eerst te overleggen.

Maar in een recent advies over de pandemiewet (pdf) die er zit aan te komen heeft de Raad van State gesteld dat de federale overheid in uiterste omstandigheden ook kan ingrijpen in domeinen waar gemeenschappen en bevoegdheden voor bevoegd zijn. De gemeenschappen kunnen dan alleen nog verstrengen maar niet versoepelen.

“Maar daar zijn wel voorwaarden aan verbonden”, merkt professor Popelier op. “Zo moet je eerst overleggen. Ook moet de federale regering virologisch advies inwinnen en de effecten op de getroffen sectoren in rekening brengen.”

De overheid moet goed motiveren waarom het federaal geregeld moet blijven.
Professor grondwettelijk recht Patricia Popelier (Universiteit Antwerpen)

“Dit betekent dat de overheid goed moet motiveren waarom het federaal geregeld moet blijven worden en waarom de verschillen in de gemeenschappen niet relevant genoeg zijn om daar rekening mee te houden. Als de federale overheid dat niet naar behoren kan, kunnen de gemeenschappen wel optreden”, en dus wel degelijk versoepelen.

Als het uiteindelijk tot een clash zou komen tussen de federale en de Vlaamse overheid, zal een rechter het geschil moeten beslechten. “Maar zover moet het niet komen, want bij beide overheden ligt een verplichting om te overleggen”, besluit professor Popelier. Ze denkt dan ook dat minister-president Jambon een waarschuwingsschot wilde lossen voor het volgende Overlegcomité.

Beluister het gesprek met grondwetspecialist Patricia Popelier in 'De Wereld Vandaag' via Radio 1 Select

Ivan De Vadder: "Elke week nieuwe discussies"

“Het is alsof het coronavirus ons bij elke etappe die we bereiken ons voor nieuwe vraagstukken plaats en dit is er één van”, analyseerde wetstraatwatcher Ivan De Vadder maandmorgen in 'De Ochtend'.

(lees verder onder de foto)

© Joost Joosen / VRT
© Joost Joosen / VRT

“Je voelt élke week opnieuw dat er nieuwe discussies opduiken. De nieuwe ethische kwestie is nu: wat doen we met mensen die volledig gevaccineerd zijn? Krijgen ze dan een ander leven of zal het veel langer duren voor we in het “rijk van de vrijheid” - zoals minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) ooit zei - zijn aanbeland?”

Beluister het gesprek met Ivan De Vadder in 'De Ochtend' via Radio 1 Select

Bron: vrtnws.be, 'De Wereld Vandaag' en 'De Ochtend'

Lees ook: