"Dat het mij nog moet overkomen om van charisma beschuldigd te worden"

30 september 2020
© Thierry Roge (Belga)
Socioloog Ignace Glorieux vindt dat Sophie Wilmès niet genoeg charisma heeft. Ook Herman Van Rompuy, voormalig voorzitter van de Europese Raad, kreeg ooit dat verwijt. De Britse eurocriticus Nigel Farage vergeleek zijn charisma met dat van een natte dweil. Van Rompuy blikt terug in 'De Wereld van Sofie'.

Socioloog Ignace Glorieux vond Wilmès niet de meest geschikte persoon om de motivatie van de mensen op te krikken na de vele coronamaatregelen. "Daarvoor heb je iemand met meer charisma nodig" zei hij in 'De Wereld Vandaag'. Wie dan wel geschikt zou zijn volgens hem? Misschien wel de koning, of Herman Van Rompuy, gaf hij aan.

"Dat het mij nog moet overkomen om van charisma beschuldigd te worden"

“Amai amai, dat mij dat nog moet overkomen dat ik beschuldigd wordt van charisma. Na al die jaren iets anders gehoord te hebben.” Herman Van Rompuy moet er smakelijk om lachen. Hij vindt zichzelf helemaal niet charismatisch. Hij ziet een groot verschil tussen één keer een goeie toespraak houden en elke dag moeten communiceren. Zoals nu tijdens de coronacrisis die al zeven maanden duurt. "Dan helpt een speech niet meer. Dan willen mensen resultaten zien van je beleid. Als die goed zijn, krijg je lof en respect en vindt men je misschien charismatisch. Maar als je beleid faalt, dan helpt de beste speech van de wereld niet. Macron bijvoorbeeld is een begenadigd redenaar. Hij is president geworden door de kracht van het woord. Maar hij zit in grote moeilijkheden door de coronacrisis."

“Je kan charismatisch beginnen bij manier van spreken. En het verliezen”, zegt Van Rompuy. “Het omgekeerde gebeurt ook. Je kan als niet charismatisch beginnen maar - naarmate men resultaten ziet van je beleid, men je beter leert kennen- vertrouwen en respect krijgen en zelfs charismatisch zijn. Je kan ook charismatisch zijn voor de ene en helemaal niet voor de andere. President Trump is charismatisch voor een deel van de Amerikaanse publieke opinie. Maar wordt door een ander deel, terecht vind ik, uitgespuwd. Charisma is moeilijk te omschrijven. Het evolueert in de tijd en wisselt naargelang het gezelschap.”

"Het charisma van een natte dweil"

In 2010, toen Van Rompuy voorzitter werd van de Europese Raad, slingerde de Britse eurocepticus Nigel Farage Van Rompuy naar het hoofd dat hij het “charisma had van een natte dweil (a damp rag) en de looks van een bankbediende”. Van Rompuy bleef er kalm onder en reageerde niet. “Ik ben in eigen land nooit zo populair geweest als na die uitval van Farage. De meeste landgenoten vonden dat gewoon een vieze vent, een beetje een smeerlap zelfs. Ze namen het voor mij op. Het strafste dat ik ooit heb meegemaakt, ik zat al niet meer in de politiek, was toen ik op een trein zat te wachten in Saint Pancras. Ineens kwam er een Brit naar mij die daar klussen deed. Hij had me herkend en bood de verontschuldigingen aan van het hele Britse volk voor alles wat Farage gezegd had."

Een Brit bood me de verontschuldigingen aan van het hele volk.

Met Farage zelf had Van Rompuy toch ook nog een onderonsje. Toen die net aan de dood ontsnapt was na een vliegtuigcrash. “Toen ik hem terugzag in het Europees Parlement na zijn herstel, ben ik naar hem gegaan en heb ik gezegd : Hoe gaat het nu met u? Want dat was toch een vreselijk ongeluk? Die man was zo ontdaan, dat was het omgekeerde van zijn benadering om mensen uit te schelden. Zo'n soort van caring, van empathie was hij helemaal niet gewoon. Hij was compleet gedestabiliseerd, de jongen.” Voor ‘natte dweil’ te worden uitgescholden, raakte Van Rompuy hoegenaamd niet. Want alleen mensen waar je zelf respect voor hebt, kunnen je kwetsen. “Ik heb voor die man niet het minste respect en die kan mij ook niet het minste raken.”

Moet je charisma hebben als politicus?

Een politicus moet overtuigen want hij moet mensen mee krijgen met het beleid. Dan helpt respect. “Men moet je vertrouwen, dat is een heel belangrijk woord in de politiek. Soms moet je moeilijke beslissingen nemen waar veel mensen en ook je aanhang het soms niet mee eens zijn. Maar ze geven je het voordeel van de twijfel want ze vertrouwen je. Voor mij zijn respect en vertrouwen al belangrijk genoeg om mensen voor je te winnen. Het resultaat van je beleid primeert. Rond corona bijvoorbeeld: Daalt het aantal besmettingen? Daalt het aantal doden? Uiteindelijk word je afgemeten in de geschiedenis naar je resultaten. Medewerkers zeggen: Je moet meer interviews geven! Maar ik zeg dan: Men zal later niet vragen: Van Rompuy, hoeveel interviews heeft die gegeven? Maar: Is dat begrotingstekort naar beneden gegaan? Zijn er meer jobs gekomen? Is de euro gered? Dat zijn de vragen die overblijven, al de rest gaat zo voorbij."

Wie zijn vandaag charismatische politieke figuren?

De meest charismatische figuur van Europa is voor Van Rompuy Angela Merkel. Die je merkwaardig genoeg niet meteen charismatisch zou noemen. Maar door haar doeltreffend beleid zegt na 15 jaar bijna 40% van de Duitsers dat zij de beste bondskanselier is. "Ze zal niet weggaan langs de achterdeur. Ze komt er bijna sterker uit dan ze ooit gestart is."

Heeft onze kersverse premier Alexander De Croo charisma? 

"Dat zal moeten blijken", zegt Van Rompuy. Hij en zijn regering zullen in het begin worden afgerekend op hun aanpak van de coronacrisis. Hij heeft als voormalig premier niet meteen tips voor De Croo. “Elke tijd is anders. Ik ben het maar elf maanden geweest. Ik ben de premier met de kortste loopbaan uit de Belgische geschiedenis bijna. De Croo moet zijn ploeg bijeen houden. Met zeven is dat nog moeilijker, ik had er maar vijf. Hij zit met een enorme crisis die tegelijkertijd een gezondheidscrisis én een economische crisis is. In een samenleving die verdeeld is. Het is een hele moeilijke opgave, maar ons land heeft een regering.” Men heeft gelukkig nieuwe verkiezingen vermeden, zegt van Rompuy voor hij nog een laatste wijsheid meegeeft. “In de politiek is het vermijden van het slechtste dikwijls reeds het goede doen.”

Lees ook: