Hoe (goed) werkt een spiraal?

21 maart 2018
Dat het spiraal als anticonceptiemiddel niet eerder werd ontwikkeld, hebben we deels aan Hitler te danken. Een Duits-joodse dokter ontwikkelde het al in de jaren 20, mét succes, maar dan volgden de jaren 30... Waarom het een zo'n goed anticonceptiemiddel is, en zelfs meer, legt gynaecoloog Hendrik Cammu uit.

Het spiraal bestaat al sinds de jaren 20, maar de Duitse dokter Ernst Gräfenberg, die het ontwikkelde, werd eerder bekend als de gynaecoloog waarnaar de G-spot werd vernoemd.

Toch was zijn invloed in Duitsland groot. "Eind jaren twintig was het spiraal in de Duitse samenleving goed ingeburgerd geraakt", aldus gynaecoloog Hendrik Cammu. "Maar Gräfenberg was joods én hield zich bezig met contraceptie. Dat samen was geen goed idee in het Duitsland van de jaren 30."

Eind jaren twintig was het spiraal in de Duitse samenleving goed ingeburgerd geraakt

Hij trok naar de Verenigde Staten, maar ging niet meer verder met de ontwikkeling van het spiraal. In de jaren vijftig werd het opnieuw ontwikkeld, tot het koperspiraal dat sinds de jaren 60 werd gebruikt en het hormonenspiraal dat sinds de jaren 90 op de markt is. 

Hoe werkt het precies? 

In het geval van een koperspiraal zorgen de koperionen voor een steriele ontsteking in de baarmoeder. "Zaadcellen die er langs gaan, gaan kapot. En als er toch een bevruchting ontstaat, kan de eicel zich door de ontsteking niet nestelen in het slijmvlies." 

In plaats van een goed bed voor de innesteling heb je bij een hormoonspiraal een dunne matras

Bij een hormoonspiraal zorgt het hormoon progesteron ervoor dat het slijmvlies flinterdun wordt. "In plaats van een goed bed voor de innesteling heb je dus een dunne matras. Daardoor kan die innesteling niet gebeuren." 

Impact op menstruatie? 

Bij beide spiraaltjes loopt de cyclus gewoon door, duidt Cammu. Maar de menstruatie verschilt wel aanzienlijk. "Door de onstekingsreactie in de baarmoeder is het slijmvlies gezwollen en verdikt. Een menstruatie duurt daarom makkelijk 7-8 dagen, in plaats van 4-5 dagen zoals bij een normale menstruatie."

Een hormoonspiraal heeft een omgekeerd effect: "het slijmvlies is flinterdun, dus bijna één vrouw op twee heeft geen menstruatie meer. Een reden waarom het niet alleen gebruikt wordt als contraceptiemiddel - superefficiënt daarvoor trouwens - maar ook tegen allerlei menstruele stoornissen."

Ethische kwestie?

Maar... als de cyclus bij een spiraal doorgaat, en een eicel bevrucht raakt, is er dan geen sprake van abortus? "Neen", zegt Cammu, want er kan geen innesteling plaatsvinden door de aanwezigheid van een spiraal.

"Er is sprake van abortus, dat als je niets zou doen, er een zwangerschap ontwikkelt en je die vervolgens afbreekt. Bij een spiraal ontwikkelt er zich geen zwangerschap, ook als je niets doet." 

Dus twijfel je nog om religieuze of ethische redenen? "Maak je geen zorgen, het is geen abortus", besluit Cammu.

Bekijk de video:

Lees ook

Radio 1 Select