Wanneer kan ik een vaccin krijgen en kan ik zelf kiezen welk vaccin ik krijg? Antwoorden op veelgestelde vaccin-vragen

2 december 2020
© Anthony Dehez (Belga)
Kan je de nieuwe vaccins vertrouwen? Heb je als burger inspraak op welk vaccin je krijgt? Krijgen de jongeren eveneens een vaccin? Het zijn maar enkele van de vele vragen die aan bod kwamen in ‘De Wereld Vandaag’. Ze werden deskundig beantwoord door vaccinoloog Pierre Van Damme, Margot Cloet van zorgnet-icuro en medisch filosoof Ignaas Devisch.

De afgelopen weken en dagen kregen we talloze vragen van de luisteraars over de nieuwe vaccins die binnenkort wel eens hun opmars kunnen maken. ‘De Wereld Vandaag’ legde de meest gestelde vragen voor aan vaccinoloog en professor Pierre Van Damme, Margot Cloet van zorgnet-icuro en medisch filosoof Ignaas Devisch.

Wanneer kan ik een vaccin krijgen?

“Wie waar zal verschijnen op de prioriteitenlijst, zal vandaag bekeken worden”, aldus Pierre Van Damme. “Het Europees Regelgevend Agentschap moet nog de vaccindossiers goedkeuren. Als deze goedgekeurd worden, zal de vaccinatieprocedure hoogstwaarschijnlijk midden januari kunnen opstarten. Dit is veel sneller dan verwacht, maar dankzij een brede internationale samenwerking zijn we erin geslaagd om op korte tijd enkele doeltreffende vaccins te ontwikkelen.” 

Kan het zijn dat de Europese autoriteiten nog verder onderzoek vragen omtrent de vaccins en de procedure toch nog vertraagd wordt?

Volgens Van Damme is dat zeker mogelijk. “Alles hangt af van het Europees Geneesmiddelenagentschap. Zij zullen zich zeker en vast ook niet onder druk laten zetten en zullen hun gewone procedure volgen. Dit moeten we als iets positief zien, want dat betekent dat ze kwalitatief en professioneel te werk gaan, wat alleen maar kan zorgen dat we met een doeltreffend vaccin zullen werken.”

Wie zal het vaccin als eerste krijgen?

“Wie als eerste het vaccin zal krijgen, moet nog beslist worden. Maar we weten dat de kans heel groot is dat de ouderen, zwakkeren en het zorgpersoneel eerst toegang zullen krijgen tot het vaccin”, vertelt Van Damme. “Het zorgpersoneel heeft zware maanden achter de rug, dus zij moeten zeker meegenomen worden in de prioriteit”, vertelt Cloet. Volgens Devisch blijft het een zeer moeilijke en delicate oefening om te beslissen wie als eerste gevaccineerd mag worden. “Hoe ga je kwetsbaarheid definiëren? Dat kan gaan over fragiele gezondheid, leeftijd of een specifieke kwetsbaarheid (zoals bijvoorbeeld psychische kwetsbaarheid). We moeten kijken hoeveel vaccins we hebben, hoe we deze rechtvaardig kunnen verdelen zodat we de kwetsbaarsten eerst kunnen beschermen.”

Wat zal de vaccinatiestrategie voor jongeren zijn?

“Aangezien jongeren meer weerbaarheid hebben dan de kwetsbare doelgroepen, zullen zij waarschijnlijk als een van de laatsten gevaccineerd worden. We mogen daarnaast niet vergeten dat de komende maanden psychologisch zwaar kunnen worden. Het zal zeker enkele maanden duren voor al de kwetsbare doelgroepen gevaccineerd zijn, daarna zullen pas de gezonde mensen en als laatste de jongeren volgen. In het beste scenario kunnen we in het voorjaar steeds meer en meer versoepelingen maken. Maar er zullen nog steeds maatregelen gehanteerd moeten worden. We hopen dat we op deze manier een relatief normale zomer tegemoet kunnen gaan”, aldus Van Damme.

Zal ik kunnen kiezen welk vaccin ik krijg?

“Dat is een vraag die heel veel circuleert”, zegt Van Damme. “We weten momenteel nog niet of we in zo’n luxepositie zullen zitten, waarbij we de keuze zullen hebben tussen verschillende vaccins. Het kan goed zijn dat we elke maand een lading vaccins krijgen, die we dan kunnen distribueren bij de mensen die in aanmerking komen. Wat we wel weten van de dossiers, is dat momenteel elk voorgesteld vaccin een hoge doeltreffendheid heeft. Als we toch keuze hebben, kijken we naar de doelgroep en zullen we op basis daarvan het vaccin kiezen.” Volgens Devisch is het normaal dat we het best werkende vaccin willen “Maar de doelmatigheid ligt in elkaars buurt. We spreken hier over vaccins met een doeltreffendheid van 90-95%. Niemand zal dus een ‘slecht’ vaccin krijgen. Wat er is, is geruststellend. Maar dat wil niet zeggen, dat als we de keuze hebben, we geen rekening met de doelgroep zullen houden.”

Ben ik nog besmettelijk als ik gevaccineerd ben? Of ben ik slechts minder of niet ziek?

“Het doel van het vaccin is om ons te beschermen tegen een bevestigde infectie, zodat we minder zullen hoesten, minder ziek zullen zien en het virus minder snel zullen verspreiden. We weten nog niet in hoeverre we het virus kunnen verspreiden als we gevaccineerd zijn. Iemand die gevaccineerd is met het griepvaccin is nog ongeveer 1 tot 2 dagen besmettelijk, terwijl iemand die niet gevaccineerd is ongeveer 5 tot 6 dagen besmettelijk is. We hopen dezelfde trend te zien bij het coronavaccin, maar die effecten zullen we nog moeten afwachten”, aldus Van Damme.

Hoeveel procent van de bevolking moet gevaccineerd worden voor de groepsimmuniteit bereikt kan worden?

“Om de groepsimmuniteit te bereiken, schatten we dat ongeveer 60%-70% van de inwoners gevaccineerd moeten zijn. Op deze manier kunnen we ook toelaten dat enkele mensen niet gevaccineerd zijn, omdat ze dat bijvoorbeeld niet willen of niet kunnen. We moeten dus ook proberen om zoveel mogelijk mensen te overtuigen om zich te laten vaccineren”, aldus Van Damme. “De mensen zullen niet alleen cijfers nodig hebben, maar ook een verhaal, een getuigenis waar ze zich in kunnen vinden. We moeten dezelfde boodschap van de mondmaskerplicht nogmaals verspreiden: namelijk dat je je laat vaccineren om jezelf en je naaste te beschermen”, besluit Devisch.

Beluister het integrale gesprek met Pierre Van Damme, Margot Cloet en Ignaas Devisch in 'De Wereld Vandaag':

Lees ook: